Flanörün Cadde-i Kebir Gezintisi: Beyoğlu'nun Mazisine Walter Benjamin'le Bakmak
Leyla Bektaş

Öz

İstanbul’un kentsel dönüşüm kisvesi altında maruz kaldığı yıkıma en çok tanıklık eden bölgelerinden biri hiç şüphesiz Beyoğlu'dur. Bugün çok daha hızlı, plansız ve bilinçsizce gerçekleştirilen kentsel dönüşüm projesi, bölgenin tarihi dokusunu tahrip ederken İstanbul'un bellek mekânlarından olan İstiklal Caddesi'ni tanınmayacak bir çehreye bürümektedir. Bir tür belleksizleştirme politikası olarak yürütülen ve caddelerin, sokakların, evlerin, dükkânların kıyımına sebep olan bu proje, kentin geçmişiyle olan bağına zarar verir. Walter Benjamin’in, kent mekânlarından ilham alan aylak gezgin olarak tanımladığı flanörün gözüyle Cadde boyunca ilerleyen bu metin, kentin kolektif belleğinin izlerini mekânlar üzerinde arar. Cadde boyunca gezinen flanör, Beyoğlu'nun geçmişine temas eden edebiyatçıların metinlerini kendine rehber edinir. Bu çalışma, kentsel dönüşüm projelerinin insanı ve tarihi göz ardı eden yapısını Benjamin'in kavramları aracılığıyla incelemeyi amaçlar.


Anahtar Terimler

Walter Benjamin; flanör; mekân; kentsel dönüşüm; kolektif bellek
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2014.2.296311

Kaynakça

Akay, H. (Der.) (1997). Fatih’ten günümüze şairlerin gözüyle İstanbul 2. Ankara: İşaret Yayınları.

Aragon, L. (1980). Paris peasant. S. W. Taylor (Çev.). London: Pan Books.

Aragon, L. (1986). Kibar semtler. A. Tokatlı ve R. Hakmen (Çev.). İstanbul: Can Yayınları.

Arkan, Ö. K. (1998). Beyoğlu. Kısa geçmişi, argosu. (5. Basım). İstanbul: İletişim Yayınları.

Atasü, E. (2002). Toz, Semih Gümüş (Der.), içinde, Beyoğlu öyküleri. İstanbul: Adam Yayıncılık.

Batur, E (2000). Üç Beyoğlu loş bir cadde efsanesi, M. Eminoğlu (Der.), içinde, Bir Beyoğlu fotoromanı 1870 Beyoğlu 2000. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Belge, M. (2002). İstanbul gezi rehberi. (8. Basım). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları

Benjamin, W. (2011a). Baudelaire’de bazı motifler üzerine. Walter Benjamin, içinde, Pasajlar (s. 202-253). A. Cemal (Çev.). (8. Basım). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Benjamin, W. (2011b). Charles Baudelaire: Kapitalizmin yükseliş çağında bir lirik şair. Walter Benjamin, içinde, Pasajlar (s. 108-202). A. Cemal (Çev.). (8. Basım). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Benjamin, W. (2011c). XIX. yüzyıl’ın başkenti Paris. Walter Benjamin, içinde, Pasajlar (s. 87-108). A. Cemal (Çev.). (8. Basım). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Berk, İ. (1996). Pera. (2. Basım). İstanbul: Adam Yayınları

Bora, T. (2009). Fatih'in İstanbul'u siyasi islamın ‘altenatif küresel şehir’ hayalleri. Çağlar Keyder (Ed.), içinde, İstanbul küresel ile yerel arasında (s. 60-77). İstanbul: Metis Yayınları, 60-77.

Buck-Morss, S. (2010). Görmenin diyalektiği Walter Benjamin ve pasajlar projesi. F. B. Aydar (Çev.). İstanbul: Metis Yayınları

Deleon, J. (2002). Eski İstanbul’un (yaşayan) tadı. A. H. Tanpınar (Çev.). (6. Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi

Dorsay, A. (1993). Benim Beyoğlum. İstanbul: Varlık Yayınları

Dökmeci, V. ve H. Çıracı (1990). Tarihsel gelişim sürecinde Beyoğlu. İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayınları

Eminoğlu, M. (Ed.), (2000). Bir Beyoğlu fotoromanı 1870 Beyoğlu 2000. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Gülersoy, Ç. (1990). Beyoğlu’nda gezerken. İstanbul: Çelik Gülersoy Vakfı Yayınları

Jay, M. (2005). Diyalektik imgelem: Frankfurt okulu ve sosyal araştırmalar enstitüsü tarihi 1923-1950. Ü. Oskay (Çev.). (2. Basım). İstanbul: Belge Uluslararası Yayıncılık

Özbek, M. (2000a) Walter Benjamin okumak-I. SBF Dergisi. 55 (2), 70-96

Özbek, M. (2000b) Walter Benjamin okumak-III. SBF Dergisi. 55 (4), 83-110

Özbek, M. (2014). Kültürel çalışmalar II, 4 Haziran 2014 tarihli ders

Özdamar, A. (1997). Beyoğlu 1930. (3. Basım). İstanbul: Scala Basım YayımTaylor, J. (2000). İstanbul imparatorlukların başkenti gezginler için İznik, Bursa ve Edirne rehberi ile birlikte. İ. Türkoğlu (Çev.). İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları

Tiedemann, R. (2011). Önsöz. Walter Benjamin, içinde, Pasajlar içinde. (s. 9-36). A. Cemal (Çev.) (8. Basım). İstanbul: YKY

Tutel, E. (1998). Beyoğlu Beyoğlu iken. İstanbul: Oğlak Yayıncılık

Ünsal, A. (2002). “Beyoğlu’nda Beyoğlu’nu konuşmak” salı toplantıları 2000-2001. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.