TÜRKİYE’DE KORONAVİRÜS PANDEMİSİ DÖNEMİNDE MİLİTARİZM, MİLLİYETÇİLİK VE TOPLUMSAL CİNSİYET: GAZETELERE İLİŞKİN BİR MİLİTARİST SÖYLEM ANALİZİ
Elif Gençkal Eroler

Öz

Koronavirüs pandemisi öncesinde dünya genelinde halihazırda var olan toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri, pandemi döneminde daha da derinleşmiş, bu dönemde kadınların ekonomik ve toplumsal hayattaki kayıpları erkeklerinkinden daha ağır olmuştur. Bu çalışma, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin milliyetçi ideolojilerin cinsiyet kurgularının bir sonucu olduğundan hareketle, toplumsal cinsiyet kurgularının üzerinde şekillenen militarizmin pandemi döneminde Türkiye’deki izini sürer. Doğrudan askerlikle ya da savaşla ilişkili olmayan, fakat bir yandan da olağanüstü bir dönem olan pandemi sürecinde militarizme odaklanmak, toplumsal bir süreç olarak militarizmi inceleme, böylece militarizmin ne ölçüde doğallaştığını ya da sıradanlaştığını anlama fırsatı vermektedir. Militarist söylem, salgının ve salgınla mücadelenin savaş metaforu ekseninde anlatıldığı gazete haberlerinin içerik analizine tabi tutulması ile incelenmiştir. Analiz sonucunda, yaygın ve sıradanlaşmış bir militarist söylemin ortaya çıkması, Türkiye’de içselleştirilmiş bir militarist mantığa işaret etmekte; militarizm farklı ideolojilerin ortaklaştığı, adeta ideolojiler üstü bir ideoloji olarak belirmektedir. 

Anahtar Sözcükler

Koronavirüs pandemisi; militarizm; toplumsal cinsiyet; milliyetçilik; Türkiye
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2021.1.246268

Kaynakça

Altınay A. G. ve Bora, T. (2002). Ordu, Militarizm ve Milliyetçilik. Milliyetçilik: Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce. Cilt 4. İstanbul: İletişim, 2002.

Altınay, A.G. (2005). Becoming a Man, Becoming a Citizen. The Myth of Military Nation. London: Palgrave.

Altınay, A. G. (2007a). ’Can Veririm, Kan Dökerim’: Ders Kitaplarında Militarizm, Ders Kitaplarında İnsan Hakları 2. İstanbul: Tarih Vakfı.

Altınay, A. G. (2007b). Militarizm. Kavram Sözlüğü I: Söylem ve Gerçek. (F. Başkaya, Der.). Ankara: Özgür Üniversite.

Anderson, B. (2004). Hayali Cemaatler. (İ. Savaşır, Çev.). İstanbul: Metis.

Artvinli, F. (2020). Salgınların Tarihi: Toplumsal ve Siyasal Açıdan Kısa Bir Bakış. Türk Tabipleri Birliği Covid-19 Pandemisi Altıncı Ay Değerlendirme Raporu.

Aygüneş, A. ve Ok, Oğuz Can. (2020). Covid-19 Pandemisi Sürecinde Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları İzleme Raporu. Sabancı Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Mükemmeliyet Merkezi.

Azcona, G., Bhatt, A., Davies, S., Harman, S., Smith, J., & Wenham, C. (2020). Spotlight on gender, COVID-19 and the SDGs: Will the pandemic derail hard-won progress on gender equality? UN Women. https://www.unwomen.org/ en/digital-library/publications/2020/07/spotlight-on-gender-covid-19-and-the-sdgs

Başaran, E. (30 Nisan 2020). Deniz Kandiyoti: Salgın, modern kadının yaşadığı illüzyonu yıktı geçti. Gazete Duvar. Erişim: 20 Ocak 2021, https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2020/04/30/deniz-kandiyoti-salgin-modern-kadinin-yasadigi-illuzyonu-yikti-gecti

Billig, M. (1995). Banal Nationalism, Londra: Sage.

Cohen, S. (1973). Folk Devils and Moral Panics: The Creation of the Mods and Rockers. St Albans: Paladin.

Connell, R. W. (2019). Erkeklikler. Ankara: Phoenix Yayınevi.

Connell R. W. (1995). Masculinities. Berkeley: University of California Press.

Ders Kitaplarında Militarizm. (2012). İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü, Sosyoloji ve Eğitim Çalışmaları Birimi, http://www.secbir.org/wp-content/uploads/2012/03/SECBIR-DEKIG-MILITARIZM- PDF.pdf.

Enloe, C. (1987). Feminists Thinking About War, Militarism, and Peace, Analyzing Gender: A Handbook of Social Science Research. (B. B. Hess ve M. M. Ferree, Der.). California: Sage.

Enloe, C. (2000). Maneuvers: The International Politics of Militarizing Women’s Lives. California: University of California.

Gellner, E. (2013). Uluslar ve Ulusçuluk. (G. G. Özdoğan ve B. Ersanlı, Çev.). İstanbul: Hil.

Gençkal Eroler, E. (2019). Dindar Nesil Yetiştirmek: Türkiye’de Eğitim Politikalarında Ulus ve Vatandaş İnşası (2002-2016). İstanbul: İletişim.

Hobsbawm, E. J. (2006). Milletler ve Milliyetçilik: Program, Mit, Gerçeklik. (O. Akınhay, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.

İlkkaracan, İ. Ve Memiş, E. (2020). COVID-19 Küresel Salgın Sürecinde Türkiye’de Bakım Ekonomisi ve Toplumsal Cinsiyet Temelli Eşitsizlikler. UNDP. https://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/library/corporatere- ports/COVID-gender-survey-report.htm

Kalaylıoğlu, Y. (2020). Türkiye’de COVID-19 Etkilerinin Toplumsal Cinsiyet Açısından Değerlendirilmesi. UN Women. https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/73989_rgaexecutivesummaryturkish.pdf

Kalaylıoğlu, Y., Öztürk, A. M. ve Bingüler Eker, G. (2020). The economic and social impact of COVID-19 on women and men: Rapid gender assessment of COVID-19 implications in Turkey. UN Women. https://www2.unwomen.org/-/ media/field%20office%20eca/attachments/publications/2020/06/rapid%20gender%20assessment%20report%20 turkey.pdf?la=en&vs=438

Kohn, G.C. (ed.) (2008). Encyclopedia of Plague and Pestilence: From Ancient Times to the Present. New York: Infobase Publishing.

Malek A. Ve Wiegand, K. E. (1998). News Media and Foreign Policy: an integrated review, in (Ed.) Malek, A. News Media and Foreign Relations: a multifaceted perspective, Norwood: Ablex.

Memiş, E., Koyuncu, M. ve Özar, Ş. (3 Nisan 2020). İşçi/İşsiz Kadınlar Salgında Tam Kapasite Evin Hizmetinde. bianet. Erişim: 10 Ocak 2021, http://bianet.org/bianet/kadin/222389-isci-issiz-kadinlar-salginda-tam-kapasite-evin-hizmetinde

Mosse, G.L. (1998). The Image of Manhood: The Creation of Modern Masculinity. Oxford: Oxford University.

Nagel J. (1998). Masculinity and nationalism: gender and sexuality in the making of nations. Ethnic and Racial Studies. 21:2, 242-269.

Najmabadi, A. (2009). Sevgili ve Ana Olarak Erotik Vatan: Sevmek, Sahiplenmek, Korunmak, (A. G. Altınay, Der.), Vatan Millet Kadınlar. İstanbul: İletişim.

Price-Smith, A.T. (2008). Contagion and Chaos: Disease, Ecology, and National Security in the Era of Globalization. Massachusetts: MIT Publishing.

Segal, L. (1990). Slow Motion: Changing Masculunities, Changing Men. London: Virago.

Shils, E. (1957). Primordial, Personal, Sacred and Civil Ties. British Journal of Sociology, Cilt 7.

Sinclair-Webb, E. (2006). Our Bülent is a Commando: Military Service and Manhood in Turkey. Imagined Masculinities: Male Identity and Culture in the Modern Middle East. London: Saqi.

Sjoberg, L. ve Via S. (2010). Introduction, Gender, War, and Militarism: Feminist Perspectives. Oxford: Praeger.

Smith, A.D. (1991). National Identity. Las Vegas: University of Nevada.

Sontag, S. (1978). Illnes as Metaphor and AIDS and Its Metaphors. New York: Farrar, Strauss and Giroux.

Sosyo Politik Saha Araştırmaları Merkezi. (2020). COVİD-19 Karantinasından Kadının Etkilenimi ile Kadın ve Çocuğa Yönelik Şiddete İlişkin Türkiye Araştırma Raporu.

Sünbüloğlu N. Y. (2013). Erkek Millet Asker Millet: Türkiye’de Militarizm, Milliyetçilik ve Erkek(lik)ler. İstanbul: İletişim Yayınları.

TÜİK, (t.y.). İşgücü İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=72&locale=tr.

UN Women, IDLO, UNDP, UNODC, World Bank, The Pathfinders. (2020). Justice for women amidst COVID-19. https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2020/05/justice-for-women-amidst-covid-19

Üstel, F. (2004). Makbul Vatandaşın Peşinde: 2. Meşrutiyet’ten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi. İstanbul: İletişim.

Van Den Berghe, P. (1998). Race and Ethnicity: A Sociological Perspective, The Integrative Revolution, 1(4).

Yuval-Davis, N. And Anthias F. (der.). (1989). Woman-Nation-State, London: Palgrave Macmillan.