HETEROSEKSÜEL MELANKOLİ VE EŞCİNSEL KATEKSİS: BİZİM BÜYÜK ÇARESİZLİĞİMİZ ÜZERİNDEN BİR TARTIŞMA
Fatih Serdar Özgültekin

Öz

Melankoli, uzun bir süre boyunca patolojik veya psikiyatrik açılardan ele alınmıştır. Tıpkı nostalji gibi, insanın hem bireysel hem de toplumsal yönden paylaştığı ve kimlik inşasından fail olma imkânına dek pek çok sürecin merkezinde konumlanmış bir kavramdır. Kavram; inkâr, içselleştirme, belirsizlik, mistisizm, eksiklik gibi çeşitli duygu durumlarını ve tutumları içermektedir. Ama aynı zamanda ‘acı’ ve ‘kayıp’ ile kurduğu ilişki ve bir dünya görüşü olarak edinimi itibariyle hem ‘kurumsallaşmış’ ve ‘resmî’ nitelemelerin dışında kalabilmiş, hem de özgürlükçü bir potansiyel taşıyabilmiş bir terim olarak karşımıza çıkar. Söz konusu çerçevede bu çalışma; Sigmund Freud’un ‘kaybın bedene alınması’, bu suretle bir ‘özdeşleşmeyi’ içermesi perspektifinden hareket edecektir. Ardından Judith Butler’ın bu melankoli kavrayışından hareketle heteroseksüelliğin kuruluşunu, eşcinsel kateksisin boyutlarını tarif ettiği çalışmasından ilerleyecek ve Barış Bıçakçı’nın Bizim Büyük Çaresizliğimiz isimli romanının iki ana karakteri olan Ender ve Çetin’e odaklanacaktır. Bu melankoli, kitabın anlatımına, karakterlerin birbirleriyle ilişkisine, hayatlarına sonradan dahil olan kadın karaktere yönelik tutumlarına (Nihal) ve hatta öykünün geçtiği kentin (Ankara) tarif edilme biçimine dahi yansır. Bu açıdan özellikle kadın karakterle kurulan ilişkiyi ve ana karakterlerin dostluğunu biçimlendirmesi Butler’ın toplumsal cinsiyet ve melankoli perspektifi ile tartışılacaktır. 


Anahtar Sözcükler

Edebiyat, psikanaliz, Freud, Butler, Barış Bıçakçı
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2020.1.5771

Kaynakça

Agamben, G. (2007). Kayıp Nesne (Ş. Öztürk, Çev.), Cogito 51 (Melankoli), 258-261.

Aristoteles (2007). Karasafralılık (Ö. Aygün, Çev.). Cogito 51 (Melankoli), 107-125.

Arslan, U. T. (2010). Heteroseksüel Melankoli. “Orada Kimse Var Mı?” – Kaos GL içinde. Umut Güner ve Semih Varol (Der.), Ankara, Kaos GL. Ayrıntı Basımevi. 42-57.

Bıçakçı, B. (2011). Bizim Büyük Çaresizliğimiz. İstanbul: İletişim Yayınları

Butler, J. (2007). Melankoli ve Toplumsal Cinsiyet – Reddedilmiş Özdeşleşme (Z. Direk, Çev.). Cogito 51 (Melankoli), 275-291.

Butler, J. (2014). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. (B. Ertür, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. 122-132.

Çapkın, N. (2017). Bizim Büyük Çaresizliğimiz: Firari Geçmişin Anlatıda Temsili. Fe Dergi 9: 70-79.

Demiralp, O. (2007). Hülya ile Sevda, Cogito 51 (Melankoli), 181-191.

Ewen, R. B. (2003). An Introduction to the Theories of Personality. Londra: Lawrence Erlbaum Associates. 1-16.

Freud, S. (1917). Mourning and Melancholia. The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XIV (1914-1916): On the History of the Psycho-Analytic Movement, Papers on Metapsychology and Other Works, 237-258

Freud, S. (1995). Psikanaliz ve Uygulama (M. Sencer, Çev.). İstanbul: Say Yayınları. 36-41.

Freud, S. (2010). The Interpretation of Dreams. New York: Basic Books. s. 590.

Görkem, K. (30 Mart 2015). Barış Bıçakçı Neden Seviliyor? K24. Erişim: 8 Nisan 2020, https://t24.com.tr/k24/yazi/baris-bicakci-neden-seviliyor,125

Gürbilek, N. (2017). Gevezelik çağında edebiyat – Barış Bıçakçı’da cümle savaşları. Birikim Sayı 338, Haziran 2017: 27-46.

Mollaer, F. (2007). Romantik Aşkın Sosyolojik Halleri, Cogito 51 (Melankoli), 233-257.

Özmen, E. (2017). Vazgeçemediklerinin Toplamıdır İnsan: Yas, Melankoli, Depresyon. İstanbul: İletişim Yayınları. 47-85.

Sancar, S. (2013). Erkeklik: İmkânsız İktidar; Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler. İstanbul: Metis Yayınları. 259-301.

Şimşek A. ve Öner R. V. (2019). Sosyal Haklardan Şehir Hakkına: Barış Bıçakçı Eserleri Üzerine Bir inceleme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt 74, No. 1, s. 135-161.

Teber, S. (2013). Melankoli: “Normal Bir Anomali”. İstanbul: Say Yayınları.

Vahapoğlu, B. (2018). Muhkem Duvarda Yeni Bir Çatlak: “Veciz Sözler”, “Bizim Büyük Çaresizliğimiz” ve “Sinek Isırıklarının Müellifi” Romanlarında Eleştirel Erkeklik Kurguları. Monograf dergi. 2018/10: 142-164.