Bilimsel İletişim ve Literatür Kullanım Kültürü: Literatür Eskimesi Üzerinden Bir Değerlendirme
Haydar Yalçın

Öz

Bu çalışmada atıf analizi yöntemi kullanılarak, iletişim bilimlerinde faaliyetlerde bulunan akademisyenlerin literatür kullanım örüntüleri üzerine çıkarsamalarda bulunulmuştur. Günümüzün değişen şartlarına bağlı olarak disiplinler arasındaki sınırların ortadan kalmaya başladığı söylenebilir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin disiplinleri doğrudan etkilediği, hatta sosyal bilimlere yönelik yeni tanımlamalara neden olduğu da görülmektedir. Dijital İnsani bilimler, hesaplamalı sosyal bilimler, hesaplamalı dilbilimleri vb. gibi tanımlamalar da bu etkileşimin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gelişmeler doğrultusunda iletişim bilimlerindeki bilimsel kaynak kullanımını ölçebilmek için atıf analizinden faydalanılmıştır. 1990-2018 yılları arasında Web of Science’ın kitap indeksinde Communication alanında dizinlenen kitap ve kitap bölümlerine dair bibliyografik veriler incelenmiştir. Yıllık büyüme oranı bakımından iletişim bilimleri literatürünün üstel (exponential) büyüme eğrisine yakın seyrettiği gözlemlenmiştir. İletişim alanında yayımlanan kitap/kitap bölümlerinde dergi kullanımının dergi dışı materyal kullanımına oranla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Dergi kullanımın diğer kaynak türlerine göre daha yoğun olduğu alt alanların “Audiology & Speech-Language Pathology”, “Psychology” ve “Behavioral Sciences” olduğu gözlemlenmiştir. İletişim bilimleri alanında tüm yıllar ve tüm konu alanları için literatür yarı yaşamı 9 yıl olarak hesaplanmıştır. Yarı yaşamın en yüksek hesaplandığı alan 26 yıl ile tarih olurken, en düşük olduğu konu alanı ise kamu yönetimi olmuştur.

Anahtar Terimler

bilimsel iletişim; atıf analizi; yarı-yaşam; literatür eskimesi; literatür kullanım kültürü

Kaynakça

Al, U., & Coştur, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin bibliyometrik profili. Türk kütüphaneciliği, 21(2), 142-163.

Buchanan, A. L., & Herubel, J. P. V. M. (1997). Disciplinary culture, bibliometrics, and historical studies: Preliminary observations. Behavioral & Social Sciences Librarian, 15(2), 37-53. doi:DOI 10.1300/J103v15n02_03

Cronin, B., Mckenzie, G., & Stiffler, M. (1992). Patterns of Acknowledgment. Journal of Documentation, 48(2), 107-122. doi:DOI 10.1108/eb026893

Daniel, D. (2016). Journal Articles are the Most Widely Used Information Resource for Research and Teaching in all Academic Disciplines. Evidence Based Library and Information Practice, 11(3), 99-101. doi:Doi 10.18438/B8hs6m

Hakanen, E. A., & Wolfram, D. (1995). Citation Relationships among International Mass-Communication Journals. Journal of Information Science, 21(3), 209-215. doi:Doi 10.1177/016555159502100306

Hollman, K. W., Murrey, J. H., & Homaifar, G. (1991). The Structure and Disciplinary Boundaries of Insurance - a Citational Analysis of Jri Articles. Journal of Risk and Insurance, 58(4), 714-721. doi:Doi 10.2307/253082

Karki, R. (1996). Searching for bridges between disciplines: An author co-citation analysis on the research into scholarly communication. Journal of Information Science, 22(5), 323-334. doi:Doi 10.1177/016555159602200501

Liu, Z. M. (2003). Trends in transforming scholarly communication and their implications.Information Processing & Management, 39(6), 889-898.

doi:10.1016/S0306-4573(02)00057-2

McDonald, J. D. (2007). Understanding journal usage: A statistical analysis of citation and use. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 58(1), 39-50. doi:10.1002/asi.20420

Mine, S. (2004). On the scholarly use of electronic journals: Trends and issues from the mid 1990s. Library and Information Science(51), 17-39.

Osareh, F. (1996). Bibliometrics, citation analysis and co-citation analysis: A review of literature .1. Libri, 46(3), 149-158. doi:DOI 10.1515/libr.1996.46.3.149

Rowlands, I. (1999). Patterns of scholarly communication in information policy: A bibliometric study. Libri, 49(2), 59-70. doi:DOI 10.1515/libr.1999.49.2.59

Sandstrom, P. E. (2001). Scholarly communication as a socioecological system. Scientometrics, 51(3), 573-605. doi:Doi 10.1023/A:1019655305286

Ucak, N. O. (2011). Information Use in Art: A Citation Analysis of Sources Used in Art Theses in Turkey. Journal of Academic Librarianship, 37(1), 77-81. doi:DOI 10.1016/j.acalib.2010.10.010

Ucak, N. O., & Al, U. (2009). The Differences Among Disciplines in Scholarly Communication A Bibliometric Analysis of Theses. Libri, 59(3), 166-179. doi:10.1515/libr.