Yaratıcı Uzamlar ya da “Psikocoğrafya” Kavramı Odağında Mekânın Yeniden Üretimi
Hüseyin Köse

Öz

Fiziki mekân tasarımları tarih boyunca politik denetimin de araçları olagelmiştir. Söz konusu denetim, sadece bilişsel boyutta değil, davranışsal ölçekte de önemli bir işleve sahiptir. Dahası, fiziksel uzam ile bireysel bilinç arasında izomorfik (eşbiçimli) bir ilişki olup, uzam tasarımı başlı başına bir bilinç yönetimi anlamı taşır. Söz konusu ilişki kentsel mimarinin geometrik düzenlenişinde panoptik bir gözetime, küresel kapitalizmin en gözde mekânları olan alış-veriş merkezleri, sinemalar, oteller, fast-food restoranları, süpermarketler, vb. mahaller dikkate alındığında zihni ve davranışı güdüleyici bir işleve sahiptir. Deyim yerindeyse, küresel kapitalist sistemin gözde dinamik mekânları her şeyden önce güdüm mekânlarıdır ve ne özgürlüğe ne de yaratıcı bir oyuna olanak sunarlar; daha ziyade, farklı düşünce ve davranışları standardize edici etkilerinden söz edilebilir. Fiziksel uzam tasarımının denetimci ve gözetimci/güdümleyici etkilerine karşılık, bizatihi fiziksel uzamın psikoloji üzerindeki belirleyici etkilerine odaklanan psikocoğrafya kavramının alternatif bir mekân kurgusuna zemin oluşturup oluşturamayacağı konusu irdelenmeye değerdir. Dolayısıyla bu çalışmada psikocoğrafya kavramı ekseninde mekânın özgürlükçü ve yaratıcı yeniden üretimi meselesinin teorik bir analizi yapılmıştır. 

Anahtar Terimler

güdüm mekânları; küreselleşme; psikocoğrafya; kimlik; denetim

Kaynakça

Artun, A. (2014). Sunuş: Baudelaire’de Sanatın Özerkleşmesi ve Modernizm. Charles Baudelaire. Modern Hayatın Ressamı içinde, (s.9-86). (A. Berktay, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.

Asiliskender, B. (2004). Kimlik, Mekân ve Yer Deneyimi. Kültür ve İletişim, 7(2):73-94.

Aslan, Ş. (2018). Kentsel Etnisite Ya Da Gönüllü Getto. Varlık,1326:6-8.

Augé, M. (1992). Non-Lieux. Introduction à une anthropologie de la surmodernité. Paris: Seuil, coll. La librairie du XXIe siècle.

Bachelard, G. (2013). Mekânın Poetikası. (A. Tümertekin, Çev). İstanbul: İthaki Yayınları.

Bauman, Z. (2017). Akışkan Modernite. (S. Okan Çavuş, Çev.). İstanbul: Can Yayınları.

Colleyn, J.-P., ve Dozon, J.-P. (2008). Lieux et non-lieux de MarcAugé. L’HOMME L’anthropologue et le contemporain: autour de Marc Augé, 185-186:7-32.

Covery, M. (2011). Psikocoğrafya. (S. Serezli, Çev.). İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.

Çetin, M. (2014). Mitoz Çoğalan ‘Metastatik’ Yerler ve Hibrid Kimlikler. Bülten, 33:32-44. Ankara: TMMOB Yayını.

Debord, G. (2010). Gösteri Toplumu. (A. Ekmekçi ve O. Taşkent, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

De Certeau, M. (2009). Gündelik Hayatın Keşfi. (L. Arslan Özcan, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.

Desclaux, C. (2014). Guy Debord, créateur de dialogues. Erişim: http://dumas.ccsd.cnrs.fr.

Dikeç, M. (2016). Siyaset Üzerine Düşünme Tarzı Olarak Mekân. Cogito, 84:45-68.

Ghulyan, H. (2017). Lefebvre’nin Mekân Kuramının Yapısal ve Kavramsal Çerçevesine Dair Bir Okuma. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi. 26(3):1-29.

Gürbilek, N. (2015). Sessizin Payı. İstanbul: Metis Yayınları.

İvain, G. (1958). Formulaire pour un urbanisme nouveau. Internationale Situationniste. 1:15-20.

Jorn, A. (1958). Thèses sur la révoulution culturelle. Internationale Situationniste. 1:20-25.

Kılıçkıran, D. (2014). Kimlik ve Yer/Anahtar ve Kilit. Bülten, 33:1-7. Ankara: TMMOB Yayını.

Kotanyi, A. ve Vaneigem, R. (1961). Programme élémentaire du bureau d’urbanisme unitaire. Internationale situationniste. 6(8):16-19.

Köse, H. (2018). Yaban Bilinç ya da Lefebvre’e Göre Gündelik Hayat. Gündelik Hayat Sosyolojisi içinde, (s.305-341). (Ed. A. Esgin ve G. Çeğin). İstanbul: Phoenix Yayınları.

Lefebvre, H. (2014). Mekânın Üretimi. (I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Sel Yayıncılık.

Matthews, J. D. vd, (2008). Sitüasyonist Enternasyonal. (M. Darende vd. Çev.). İstanbul: Altıkırkbeş Yayın.

Morley, D. ve Kevin Robins (1997). Kimlik Mekânları. (E. Zeybekoğlu, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Paquot, T. (2010). Le Jeu de cartes des situationnistes. CFC, 204:51-55.

Pasin, B. (2014). Bir Assemblage Olarak Kent: Kuir Kimliklerin Bilişsel Kent Haritalarını Okumak. Bülten, 33:60-69. Ankara: TMMOB Yayını.

Simmel, G. (2009). Bireysellik ve Kültür. (T. Birkan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.

Tuğrul, S. (2014). AVM'li Hatırlama ve Unutma. Moment Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi. 1(2):16-33.

Urry, J. (1999). Mekânları Tüketmek. (R. G. Öğdül, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Erişim http://ratherdancethantalk.wordpress.com.

Erişim http://www.mariabuszek.com.

Erişim: https://www.larevuedesressources.org.